Monday, January 30, 2012

ఓపెనింగ్ బేట్స్‌మెన్ - సిక్స్ నాటవుట్

బాపట్ల ఇంజనీరింగ్ కాలేజిలో ఉద్యోగం చేస్తున్నప్పుడు, విద్యార్ధులే కాక చాలా మంది ఉపాధ్యాయులు కూడా క్రికెట్ పిచ్చిగాళ్ళు ఉండేవాళ్ళు. వీళ్ళు కేవలం చదివి విని చూసి తృప్తిపడే రకాలు కాదు - వాళ్ళే ఆడాలి. ఆడితే తప్ప వాళ్ళకి తృప్తి లేదు. అప్పట్లో అదింకా సరికొత్త కాలేజీ కాబట్టి లెక్చరర్లు కూడ కుర్రకారుగానే ఉండేవారు. ఫేకల్టీ మొత్తాన్నీ జల్లించి ఒక టీం తయారు చేశారు. ఈ ఫేకల్టీ టీము వీలైన శనివారపు మధ్యాన్నం ఒక్కో సెమిస్టరు పిల్లకాయల టీముతోనూ ఆడుతుండేది. నాకిప్పుడు సరిగ్గా గుర్తు లేదు - పది ఓవర్లో, ఇరవై ఓవర్లో. మధ్యాన్నం ఒకటిన్నరకల్లా కాలేజి ఐపోయేది. రెండున్నరకి మొదలెడితే సూర్యాస్తమయం లోపు మేచ్ ముగిసేది. పర్మనెంట్ లెక్చరర్లలో ఈ ఆడే పిచ్చి ఉన్న జనాభా ఒక ఐదారుగురు ఉండగా పదకొండు సంఖ్య నింపడానికి మాలాంటి జూనియర్ లెక్చరర్లని కూడా కలిపేసుకున్నారు. నా రూమ్మేటు పవన్ కాలేజి రోజుల్లో యూనివర్సిటీ లెవెల్లో ఆడిన వికెట్ కీపర్. సమర్ధుడైన కీపర్ తనంతట తాను వస్తానంటే వద్దనే టీం ఉండదు కదా. సరే, పవన్ టీంలో ఉన్నాడు కదాని నేనూ బ్రహ్మం కూడా చేరి పోయాం (మేం చేరకపోయినా బలవంతంగా చేర్చబడేవాళ్ళం). పర్మనెంట్ లెక్చరర్లలో చాలా మంది కొత్తగా పెళ్ళైనవాళ్ళు. మధ్యాన్నం ఒకటిన్నరకల్లా కాలేజీ ముగిసిపోతే హాయిగా ఇంటికి పోయి తన నవవధువు కొంగు పట్టుకుని "భావకవుల వలె ఎవరికి తెలియని" పాటలు పాడుకోకుండా ఈ కొపెకు కుర్రకారు లెక్చరర్లందరికీ ఈ క్రికెట్ పిచ్చేవిటో నా బ్రహ్మచారి బుర్రకర్ధమయ్యేది కాదు.

మేచ్ ఉన్న రోజుల్లో హాస్టలు మెస్సులోనే భోంచేసి, డిపార్టుమెంటులోనే భుక్తాయాసం తీరేలా ఓ చిన్నాతి చిన్న కునుకు తీసి ఇక ఆటకి సిద్ధమయ్యే వాళ్ళం. నేను ఏడో క్లాసు తరవాత క్రికెట్ ఆడిన గుర్తు లేదు. మా టీం కేప్టెన్ నన్ను బౌలింగ్ చేస్తావా బేటింగ్ చేస్తావా అనడిగాడు. ఏదీ చెయ్యను అని చెప్పాను. బౌలర్లు చాలా మందే ఉన్నార్లే, నువ్వు బౌలింగ్ చెయ్యాల్సిన అవసరముండదు అని భరోసా ఇచ్చాడు. అంతవరకూ ఓకే. బేటింగ్ లైనప్ లో నన్ను ఎక్కడ ఉంచాలా అనేది ఇంకో సమస్య అయింది. మొదట ఆడిన మేచిల్లో ఒకటి నించీ ఐదు దాకా వేరువేరు స్థానాల్లో ఉంచి చూశారు. ఎక్కడ ఉంచినా పెద్ద తేడా ఏం లేదు. నా స్కోరు ఎప్పుడూ మూడుకి దాటలేదు. మా టీములో అసలే బౌలర్లు ఎక్కువ కాబట్టీనూ, ఆనవాయితీగా బౌలర్లు చివరకి బేట్ చేస్తారు కాబట్టీనూ, సున్నా కంటే మూడు మేలనుకోబట్టీనూ నా హవా అలా నడుస్తూ వచ్చింది. శివశంకర్, బ్రహ్మం నాకు లాగానే మజా చెయ్యడానికి వచ్చేవాళ్ళు కానీ, బేటింగ్ ఓ మాదిరిగా చేసేవాళ్ళు. పవన్ సరే సరి, మంచి కీపర్. పవన్ కీపింగ్ చూసి స్టూడెంట్లే ఏడిచే వాళ్ళు, సార్, మీరే స్టూడెంటయి ఉంటే యూనివర్సిటీ మేచిలన్నీ గెల్చేవాళ్ళం అని. శరత్, సోమయాజులు, కోటేశ్వర్రావు .. అందరూ మంచి బౌలర్లు. అందరు బౌలర్లుండగా ఒక మేచ్ లో ఎందుకో బాల్ నా చేతిలో పెట్టాడు కేప్టెన్. లేక పొరబాటున నేనే బౌలింగ్ చేద్దామని ముచ్చట పడ్డానో నాకిప్పుడు గుర్తు లేదు. ఓవరు పూర్తయ్యే సరికి నేను పదిహేను బంతులు విసరడమయింది, ప్రత్యర్ధుల ఖాతాలో ఓ పది పరుగులు జమ అయ్యాయి. ఆ తరవాత అట్లాంటి పొరబాటు ఎప్పుడూ చెయ్యలేదు మా కేప్టెన్.

మా క్రికెట్లో ఇంకో తమాషా - అప్పుడప్పుడూ శాఖాధిపతులు, ఒక సారైతే ప్రిన్సిపాల్ కూడ వచ్చి మాతో ఆడారు. మేం ఆడుతున్నప్పుడు ఏ మాత్రం దయ, జాలి, దాక్షిణ్యం లేకుండా వాళ్ళ అమ్ముల పొదిలో ఉన్న అన్ని అస్త్రాలనూ బంతులుగా విసిరే పిల్లకాయలు ఈ ఆత్మీయ అతిథులు బేటింగ్ కి వచ్చినప్పుడు మాత్రం పరమ సాధువులుగా మారిపోయేవారు. ఒకసారేమయిందంటే ఫైనలియర్ మెకానికల్ వాళ్ళతో ఆడుతున్నాం, మా హెడ్ వచ్చారు ఆడ్డానికి (ఆయన తరవాత ప్రిన్సిపల్ అయ్యారు) - అసలు చాలా అరుదైన సంఘటన. It was an event. It was an occasion! సరే ఆయన్ని బేటింగ్ కి దించారు. బౌలింగ్ వంతు ఆయన దగ్గరే ఫైనల్ ప్రాజెక్ట్ చేస్తున్న పిలగాడికి వచ్చింది. వాడు రెండు బంతులూ ఎంత మెల్లగా వేశాడంటే .. చివరికి మా హెడ్డుగారే వాణ్ణి పిల్చి, ఒరే నాయనా, నువ్వు కనీస వేగంతోనైనా బాలు విసరకపోతే నేను కొట్టలేనురా నాయనా అని చెప్పాల్సి వచ్చింది. ఐనా, ఆయన్ని ఔట్ కాకుండా ఉంచడానికి ఆ పిల్లకాయలు ముచ్చెమటలు పోసి మూడు చెరువుల నీళ్ళు తాగారు. ఓ అరగంట అయ్యాక, చివరికి ఆయనకే మొహం మొత్తి, "రిజైన్" చేసి పనుందని వెళ్ళిపోయారు.

ఇలా మా క్రికెట్టాట ఆరు బంతులూ మూడు పరుగులూగా కుంటుతూ కుంటుతూ నడుస్తుండగా, ఒక మహా ప్రభంజనం కేంపస్ లో ప్రవేశించింది. ఆ ప్రభంజనం పేరు చంద్రశేఖర్. చంద్రశేఖర్‌ని గురించి క్లుప్తంగా చెప్పడం అసంభవం. ఇక్కడ మనకథకి అవసరమైన జ్ఞానగుళిక ఏవిటంటే ఈ పెద్దమనిషి బెంగుళూరులో బీటెక్కు సమయంలో, కేవలం యూనివర్సిటీ కాదు, రంజీ టీములో ఆడాడు - ఓపెనింగ్ బేట్స్‌మెన్. అంతే కాదు స్టైలిష్ బేట్స్‌మెన్, మాస్టర్ బేట్స్‌మెన్ కూడా. బరిలోకి దిగాడంటే స్కోరు బోర్డు మీద యాభై అయినా నమోదు చేస్తే గానీ డ్యూటీ దిగేవాడు కాదు. పిల్లకాయల బౌలర్లకి సింహస్వప్నంగా తయారయ్యాడు. మా ఫేకల్టీ టీముకి మాత్రం యమా వూపొచ్చింది. మొత్తానికెందుకో శేఖర్‌కి నామీద గురి కుదిరింది - నా సామర్ధ్యమ్మీద కాదు, నేనుగనక తనతో కలిసి బేటింగ్ చేస్తే తను బాగా స్కోర్ చేస్తాడని. అలా నేను కూడా ఓపెనింగ్ బేట్స్‌మెన్ గా సెటిలయిపోయాను. అలా ఆడుతూ పాడుతూ ఫేకల్టీ టీము కొన్ని మేచిలు గెలిచింది కూడా. ఇంతలో ఓ కొత్త సమస్య ఎదురైంది. నా వ్యక్తిగత స్కోరు ఆరుకి చేరేప్పటికి నేను అవుటైపోయేవాణ్ణి. నేను అవుటైపోతే శేఖర్ నిలవలేక పోయేవాడు. అలా మా టీము గెలుపోటములు తిరిగితిరిగి, ఏదో ఊసుపోకకి టీములో చేరిన నా భుజస్కంధాల మీద మోపబడింది.

ఆరు దాటి నా స్కోరు పెంచడానికి .. అంటే ఆ ఉత్సాహాన్ని నాలో కలిగించడానికి మా టీం సభ్యులందరూ శాయశక్తులా ప్రయత్నించారు. కానీ ఇక్కడ నా ఉత్సాహం కాదుగా ఇబ్బంది! అదేంటో మరి, మంత్రించినట్టు ఆరో పరుగు దాటి ఏడో పరుగు సాధించిన పాపాన పోలేదు. ఒకే ఒక్క సారి జన్మానికో శివరాత్రి అన్నట్టు బరిలో దిగీ దిగడంతోనే నా వంతు రాంగానే ఒక షాటు పీకాను - సిక్సరెళ్ళింది. మరుసటి బాలు క్లీన్ బౌల్డు. ఆ తరవాతి ఓవర్లో శేఖర్ కూడా అవుటైపోయాడు. ఒక మేచ్ .. నాలుగో సెమిస్టరు యీసీయీ వాళ్ళతో. వాళ్ళ కేప్టెను యూనివర్సిటీ టీములోమాస్టర్ బేట్స్‌మెన. వాళ్ళు ముందు బేటింగ్ చేశారు. వాడు హాఫ్ సెంచరీ చేశాడు. మొత్తం స్కోరు 132. గెలవాలంటే శేఖర్ సెంచరీ చెయ్యాలి. శేఖర్ సెంచరీ చెయ్యాలంటే నేను తగినంత సేపు తనకి శ్టాండ్ ఇవ్వాలి. మా బేటింగ్ మొదలయింది. మొదటి ఓవర్ శేఖర్ తీసుకున్నాడు - ఓ పదో పన్నెండో పీకాడు. రెండో ఓవర్ నేను ఫేస్ చేశాను. ఒక చిన్న షాటుకి రెండు పరుగులు. మొత్తానికి ఎలాగో ఆ ఓవరు గట్టెక్కించాను. మూడో ఓవరు శేఖరు రెండు సిక్సర్లు, రెండు బౌండరీలూ పీకాడు. తరవాతి ఓవరు మొదటి బంతిలోనే సింగిల్ తీశాను. మిగతా ఐదు బంతులూ శేఖర్ యథావిధిగా చెడుగుడాడేసుకున్నాడు. నాకేమో భయంగా ఉంది - నా కోటాలో ఆరింటా మూడు రన్నులు అప్పటికే జమ అయిపోయినై.

ఓవర్ మారుతున్నప్పుడు శేఖర్ చెవిలో నా అయిడియా గొణిగాను. వోకే అని బుజం తట్టి బౌలింగ్ ఎదుర్కోవడానికి వెళ్ళాడు. నాలుగు బౌండరీలు ఆ ఓవర్లో. మరుసటి ఓవర్ నేను ఫేస్ చెయ్యడానికి వెళ్ళంగానే, మొదటి బంతి సింగిల్. ఓవర్లో మిగతా బంతులన్నీ శేఖర్‌కే .. యథా విధి చెడుగుడు. మా స్ట్రేటజీ మీకీపాటికి అర్ధమై పోయి ఉండాలి. అయినా మూడు ఓవర్లలో నా వ్యక్తిగత స్కోరు ఆరుకి చేరుకుంది. ఐతే ఆ సమయానికి మావాడికి ఇంకో బ్రిలియంటయిడియా వచ్చేసింది. నేను నా మొదటి బంతికి సింగిల్ తియ్యాల్సిన శ్రమ కూడ లేకుండా, తన ఓవర్లో చివరి బంతిలో తనే సింగిల్ తీసేవాడు. ఇక నేను చెయ్యవలసిందల్లా, అవతలి వికెట్ దగ్గర బేటు పట్టుకుని సవిలాసంగా నించోవడమూ, ఓవర్ చివర్లో సింగిల్ కోసం పరుగు తియ్యడమూనూ. బౌలర్లేం తక్కువ తినలే - ఓవర్ చివరి బంతి శేఖర్తో
బౌండరీ కొట్టేందుకు అనువుగా టెంప్ట్ చెయ్య ప్రయత్నించారు కూడా. అయినా మా వాడు తొణకలేదు.

మేమిద్దరం నాటవుట్‌గా ఆ రోజు మేచ్ గెలిచాం.

Thursday, January 26, 2012

అలివేణి ఎందు చెయ్‌వు

ఈ టపా తేజస్వి గారి కోసం.

కర్నాటక సంగీతంలో త్రిమూర్తులుగా ప్రసిద్ధికెక్కిన త్యాగరాజస్వామి, ముత్తుస్వామి దీక్షితులు, శ్యామశాస్త్రుల వార్ల తరవాత ఎన్నదగిన వాగ్గేయకారుడు స్వాతి తిరునాళ్ అనే బిరుదు కలిగిన కులశేఖర మహారాజు. ఈయన ట్రావంకూరు సంస్థానాధీశుడు. బహు భాషావేత్త. సర్వకళా కోవిదుడు. తమ కులదైవం పద్మనాభస్వామిని ఉద్దేశిస్తూ పద్మనాభ అనే ముద్రతో సంస్కృతంలోనూ, సంస్కృతం మళయాళం రంగరించిన మణిప్రవాళం అనే మిశ్రమభాషలోనూ అనేక కృతులు రచించాడు. హిందుస్తానీ భాషా, సంగీతము బాగా తెలిసినవాడు. హిందీ భాషలో అనేక భజనలూ కృతులూ రచించాడు, హిందుస్తానీ రాగాలని బాగా తన రచనల్లో ఉపయోగించాడు. పైన చెప్పిన త్రిమూర్తులు కృతులు మాత్రమే రాశారు, కానీ ఈయన స్పృశించని సంగీతరచనా ప్రక్రియ లేదేమో - వర్ణం, తిల్లానా, పదం, జావళీ - అన్ని రకాల పాటలనూ రాశాడీయన. కామవర్ధని రాగంలో సారసాక్ష పరిపాలయ, చారుకేశిలో కృపయా పాలయ శౌరే, సింహేంద్రమధ్యమంలో రామరామ గుణసీమ, మాయామాళవగౌళలో దేవదేవ కలయామి - అన్నీ అద్భుతమైన కృతులు, ఆయా రాగాల లోతుల్ని తడిమి రసాన్ని శ్రోతలకందించే చేదలు - కచేరీలలో ప్రధాన అంశంగా విపులంగా పాడేందుకు గాయకులు వీటిని ఎన్నుకుంటూ ఉంటారు. అంతే కాదు, అల్లాటప్పా గాయకులు స్వాతి తిరునాళ్ కృతులని సంబాళించలేరు. గాయకుల మనోధర్మానికీ పటుత్వానికీ గట్టి పరీక్ష పెడతాయి ఈయన కృతులు.

ఐతే ఇవన్నీ ఒకెత్తు. ఆయన రాసిన ఈ చిన్న పదం ఇంకో యెత్తు.

అలివేణి ఎందు చెయ్‌వు హంద జ్ఞానిని, మానిని.
కురంజి రాగం మిశ్రచాపు తాళం
ఇది మణిప్రవాళమనే సంస్కృత మళయాళ మిశ్రమభాష. అంచేత సాహిత్యం నాకు పూర్తిగా అర్ధం కాలేదు. నా ఖర్మకాలి, నాకు అందుబాటులో ఉన్న మళయాళీలెవరూ ఇటువంటి అభిరుచి ఉన్న వారు కాదు. సరే పోనివ్వండి, అయినా పాటలో తగినంత సంస్కృతం ఉన్నది గదా, దాన్నిబట్టి కొంచెం ఎక్స్‌ట్రాపొలేట్ చేసుకుంటే పోలేదా. నాకేమనిపించిందంటే అభిసారిక అయిన నాయిక. తుమ్మెద రెక్కల్లాంటి నల్లటి జుట్టుకలది. అభిమానవతి. అయ్యవారింకా రాలేదు. ఏమిచెయ్యాలో పాలుపోక విరహవేదన పడుతోంది. ఒక పక్కన ఆకాశంలో చంద్రుడు వెన్నెల కురిపిస్తున్నాడు. ఇంకోపక్కన మలయమారుతం మంద్రంగా వీవెన వీస్తున్నది. కానీ కోమలాంగికి ఇవేమీ పట్టటం లేదు. తన సుందరుడు, త్రిలోక సుందరుడు, సాక్షాత్తు పద్మనాభస్వామే - వస్తున్నాడా అని చెంపకు చారెడేసి కళ్ళేసుకుని ఎదురుచూస్తోంది. ఆయనలేక ఇవన్నీ ఉండి ఏమి ప్రయోజనం? ఆమె భాగ్యవతి. అయ్యవారు వేంచేశారు. సారసాక్షుణ్ణి కూడి కౌగిలిలో కరిగిపోయింది. (ఈ భాష బాగా అర్ధమయిన మిత్రులెవరన్నా సరైన అర్ధం చెబితే బహుబాగు!)

అయిందా, సాహిత్యం సంగతి అది. ఇక సంగీతానికి వస్తే కురంజి రాగం. కురంజి, లేదా కురవంజి అని తమిళదేశంలో ఒక తెగవారు. ఈ జాతి ఆడవారు సోది చెబుతుంటారు. నీలగిరుల (ఊటీ) ప్రాంతంలో సంచార జీవితం గడుపుతుంటారు. బహుశా వారి జానపద సంగీత వాఙ్మయాలనుండి ఈ రాగం ఉద్భవించి ఉండచ్చు. నీలగిరుల్లో పూసే ఓ పువ్వుని కూడా కురింజి అని పిలుస్తారు. ఈ రాగం పెద్దగా ప్రశస్తి కలిగింది కాదు. ఏదో ఒక చిన్నకారు రాగం. చిన్న చిన్న పదాలకీ వాటికీ వాడుతుంటారు. స-ని-స అనే వక్ర ప్రయోగం దీని లక్షణాన్ని సొగసుగా పట్టిస్తుంది. కింది ని దగ్గర్నించి మధ్య ద వరకూ మాత్రమే ఉంటాయి సంచారాలు. అంత ఇరుకైన రాగమన్న మాట, సంచారానికి ప్రస్తారానికి పెద్దగా తావులేదు. కానీ, దాని దుంపతెగ, పాడ్డం మొదలు పెడితే ఎంత సొగసుగా ఉంటుందో. సాహిత్యమంటే నాలుగు పదాలు, సంగీతమంటే ఏడు స్వరాలు, ఆ నాలుక్కీ, ఈ యేడుకీ ఏదో ఒక ముడి వేసేశాం, పాట తయారైపోయింది అన్నట్టు కాకుండా, ఆ సాహిత్యం, ఆ మృదువైన పదాల పొందికలో ఒద్దికగా తొంగి చూస్తున్న ముగ్ధ శృంగారం, ఆ సరసమైన భావం - దానికి తగిన సంగీతం. సంగీత సాహిత్యాలు తమతమ అస్తిత్వాల్ని విడిచి ఆత్మల్లో నించీ గాఢంగా పెనవేసుకున్నట్టుగా. అటుపైన అక్కడ ఉన్న భావం, రసం - ఆ నాయిక ఎలాంటిది, నాయకుడు ఎలాంటివాడు, చుట్టుతా ప్రకృతి ఎలా ఉన్నది, ఆవిడ మనోభావాలెలా ఉన్నాయి, కడకి ఆవిడ ఎలా తనస్వామిలో ఆత్మైక్యమయింది .. ఇదంతా కళ్ళకి కట్టినట్టు, చెవుల ద్వారా మనసు పొరల్లోకి ఇంకేటట్టు ప్రతీ మూర్చన వంపుతోనూ, స్వరాల వరుసల మెలికతోనూ సున్నితంగా నొక్కి చెబుతూ. అదీ రసానుభూతి. అదీ రససిద్ధి.

సంగీత సాహిత్యాల అద్భుతమైన సమ్మేళనం ఈ చిన్న పదం .. అలివేణి ఎందు చెయ్‌వు.


చిత్ర ఎమ్మెస్ సుబ్బలక్ష్మి గానం సినిమాలో సుశీల అపరిచితమైన గాత్రం కే వీ నారాయణస్వామి, నాకు అభిమాన వెర్షను.

Monday, January 23, 2012

అయోమయం జగన్నాథం

మిమ్మల్ని అనడం లేదండీ, నన్ను నేనే అనుకుంటున్నా.

ఇంట్లో ఆఫీసుగదిలో కూర్చుని పుస్తకం చదువుకుంటున్నానా, ఏదో ఆలోచన మనసులో మెదుల్తుంది. అలా లేచి లివింగ్ రూములోకి వెళ్ళి అలమారు తెరుస్తాను. ఇంతాచేసి మొదటి ఆలోచన మెదిలి ఒక్క నిమిషం కూడా గడవలేదు. లివింగ్ రూములోకి ఎందుకొచ్చానో, ఆ అలమారు దేనికోసం తెరిచానో గుర్తుకి రాదు. ఇది మీలో చాలామందికి అనుభవమయ్యే ఉంటుంది.

అసలే నాకు ఏ పని మీదనైనా ఏకాగ్రత తక్కువ అని చెప్పేసి మా ఆవిడ నాకు ADHD ఉన్నదని ఆరోపణ చేస్తూంటుంది. తను మాట్లాడే మాటలు వినడంలో ఈ జాడ్యం అసలు ఉన్నదానికన్నా కాస్త హెచ్చు స్థాయిలో పనిచేస్తుందని ఆవిడ అనుమానం. అఫ్కోర్సు, ఇది ఆవిడ ఆరోపణ కాబట్టీ, మనం మనం జెంటిల్మెన్ కాబట్టి, ఆవిడ ఆరోపణని నేను శాయశక్తులా ప్రతిఘటిస్తూ ఉంటాను. అంటే, మన పరిభాషలో వినిపించుకోనట్టు నటిస్తూ ఉంటాను.

కానీ ఈ జాడ్యం నిజంగానే ఉన్న ఛాయలు ఈ మధ్యన బలంగా కనిపిస్తున్నాయి.

కంప్యూటరు మీద ఏదో పని చేసుకుంటూ ఉన్నాను. అకస్మాత్తుగా గుర్తొస్తుంది, వారం రోజుల క్రితం మెయిలు రాసిన మిత్రుడికి సమాధానం రాయలేదు అని. ఎట్లాగూ సిస్టం ముందే ఉన్నాను గనక, చేస్తున్న పని ఆపి జీమెయిలు ఎకౌంట్లో లాగిన్ అవుతాను. మెయిలు తెరవంగానే కొత్తగా వచ్చిన మెయిల్లో బేంక్ స్టేట్మెంట్ కనిపిస్తుంది. ఎదురుగా ఉండగానే చూసేస్తే మళ్ళి మరిచిపోయే ప్రశ్న రాదని పక్క టేబులో బేంక్ స్టేట్మెంట్ తెరిచి ఒకసారి లావాదేవీలన్నీ సవ్యంగా ఉన్నాయో లేదో చెక్ చేసేస్తాను. ఎలాగూ బేంక్ ఎకౌంట్లోకి లాగిన్ అయ్యాను కదాని ఆ చేత్తోటే కేబుల్ బిల్లూ, గేస్ బిల్లూ, కరంటు బిల్లూ చెల్లింపులు వరసలో పెడదాం అనుకుంటాను. ఆ పని జరుగుతుండగా ఇటు పక్కన జీటాక్ లో ఆకుపచ్చ లైటు చూసిన మిత్రులెవరో పలకరిస్తారు. .. అలా .. అలా .. మేక తోకకు మేక తోక మేక మేకా తోక మేక ..

పాపం వారం రోజుల్నించీ ఎదురు చూస్తున్న ఆ మిత్రుడు .. అయ్యా అదీ సంగతి

Thursday, January 19, 2012

Moham - A Magnificient Obesession


Varnam is an alphabet, a letter, giving rise to a word. A word so potent and powerful, magical and musical. It holds within, a wonderful world. A world of many possibilities.

Varnam is a color .. as in the cool blue of His throat, as in the bewildering black of His matted locks, as in the burning red of His third eye, as in the brilliant white of His skin .. colorful .. elusive, yet beckoning, inviting, enchanting, bewitching .. depicting the infinite One.

The word is sometimes inadequate, even futile. Words, like walls, confine with their definitions, and meanings. How can they communicate that which is undefinable, that which is infinite?

Tradition - now there is a word, powerful, yet limiting, confining, choking in its strangle hold. To communicate an emotion deep and personal .. an emotion that must flow unfettered, knowing no bounds .. an emotion that seeks the infinite .. has to break out! Breaking down structures .. looking for release .. seeking .. searching ..

Search with a deep yearning. A yearning that is intensely personal, yet widely universal .. seeking that One .. first to locate .. and then, to connect .. and then .. and then, to unite! For, nothing else will satisfy this desire except union with the One .. to become one .. to be. Just to be .. or for that matter, to cease to be, 'cause once you're one with the One, are you there? That perfection!

Space and time. Music measures time .. dance measures space, bound within these structures and with each other. They unite in the body, moving it to their own commands, making it exist in two realms at once, spanning two realities. Strangely, in this process, they transgress, they transcend and they transform .. creating a new dimension .. an emotional one .. the object of the search.

Body - solid supple succulent human body: arms, legs, thighs, shoulders, hips, waist, breasts, face, head, hands, feet – she stands revealed in her search for the hidden One. Her body, swaying to music, moving with the dance. The object of my attention! She is searching, seeking, yearning .. for the One. I am drawn into her search .. into her vision .. into her; to see what she sees, to feel what she feels. Her search becomes mine. I too seek .. and become one .. with her .. and with the One. 

Moeham - yes, a magnificient obsession, indeed! 
An appreciation for the Bhairavi raga varnam Mohamana en meedil, in Rupaka taalam, by the Tanjavur quartet, in praise of Sri Tyagesvara of Tiruvarur.

Sunday, January 15, 2012

మార్టిన్ లూథర్ కింగ్ జూనియర్ స్మారక దినం

రోజు మార్టిన్ లూథర్ కింగ్ జూనియర్ స్మారక దినం.

1950-60
లలో పౌరహక్కుల ఉద్యమవేదిక మీదికి కింగ్ రావడానికి అనేక దశాబ్దాల మునుపే అమెరికాలో నల్లజాతి చైతన్యము వికసిస్తూన్నది. తమాషాగా, చైతన్యము చాలా మట్టుకు క్రిస్టియను మతబోధనతో ప్రేరితమై, మూలాలనించి తన బలాన్ని పొందుతూ వచ్చింది  . అమెరికన్ సివిల్ వార్ ముగిశాక జెనరల్ హోవర్డ్ అనే పెద్దమనిషి వాషింగ్టన్ నగరంలో నల్లజాతి యువకులు మతసంబంధమైన చదువులు చదువుకోవడం కోసం ఒక సెమినరీ (క్రైస్తవ మత పాఠశాల) స్థాపించాడు. అదే కాలక్రమేణా హోవర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంగా అభివృద్ధి చెందింది. ప్రస్తుతకాలంలో అన్ని జాతులవారినీ విద్యార్ధులుగా చేర్చుకుంటున్నా, గత శతాబ్ది కాలంగా విశ్వవిద్యాలయం ముఖ్యంగా నల్లజాతి వారికి మతబోధనే కాక అనేక రంగాల్లో ఉన్నత విద్యాస్థానంగా దేశపు నల్లజాతి చైతన్యాభివృద్ధిలో కీలకమైన పాత్ర పోషించింది.

విశ్వవిద్యాలయంలో ఆచార్యునిగా పనిచేసిన రెవరండ్ హోవర్డ్ థర్మన్ (Howard Thurman) ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు తొలి దశాబ్దులలో నాటిన సైద్ధాంతిక బీజాలు తరువాతి రోజుల్లో దేశ వ్యాప్త ఉద్యమాలుగా ఎదిగినాయి. కింగ్ తండ్రికి ఈయనతో ఉన్న స్నేహాన్ని పురస్కరించుకుని, బోస్టను యూనివర్సిటీలో పీహెచ్డీ చేస్తున్న సమయంలో థర్మన్గారితో సన్నిహితంగా మెలిగి ఆయన భావాలతో ప్రభావితుడైనాడు. తన క్రైస్తవ మతబోధనా కార్యక్రమాల పుణ్యమాని థర్మన్ అనేక ప్రపంచ దేశాల్లో పర్యటించి మానవ సామాజిక రాజకీయ జీవితాన్ని అనేక కోణాలనించి గమనించారు. భారతదేశం పర్యటించి మహాత్మాగాంధీతో కొంతకాలం గడిపినప్పుడు మహాత్ముని అహింసా సిద్ధాంతాల పట్ల ఆకర్షితుడైనాడు. గాంధీ సూత్రాలకి ఏసుక్రీస్తు ప్రవచనాల బలాన్ని జోడించి ఆధునిక పౌరహక్కుల ఉద్యమానికి ఒక నైతిక బలాన్ని చేకూర్చాడీయన. ఈయన రచించిన పుస్తకాలు రోజుల్లో జాతి భేదం లేకుండా ఆనాటి యువతరంపై, యువ నాయకులపై బలమైన ముద్ర వేశాయి.

గమనించాల్సిన ఒక ముఖ్య విషయం థర్మన్ గారి బోధనలో శ్వేతజాతి పట్ల ద్వేషం ఎక్కడా లేదు. నల్లజాతి వారికి చట్టపరమైన న్యాయం జరగాలని ప్రతిపాదిస్తూ, దీనిపై ఉద్యమించాలని పిలుపునిస్తూనే, సామాజిక జీవనంలో ఇరుజాతులవారూ శాంతియుతంగా కలిసికట్టుగా పరస్పర సహాయ సహకారాలతో జీవించాలని ఈయన కాంక్షించారు.

1929
లో పుట్టిన కింగ్ ఇరవయ్యైయ్దేళ్ళ వయసులో అలబామా రాష్ట్రంలోని మాంట్గామరీ అనే ఊరిలో బాప్టిస్టు పాస్టరుగా వృత్తి జీవితం ప్రారంభించారు. అమెరికాలో చాలా చోట్ల, ముఖ్యంగా అలబామా వంటి దక్షిణ రాష్ట్రాల్లో అప్పట్లో నల్లవారిని విడిగా ఉంచేవారు. ఊరిలో వాళ్ళ ఇళ్ళుండే చోటు వేరే విడిగా ఉండేవి. హోటళ్ళలో రెస్టరాంట్లలో అందరూ కూర్చునే చోట కూర్చోటానికి లేదు. దొడ్డితోవన వచ్చి, వంటింటి పొయ్యికి దగ్గర్లో కూర్చుని తినేసి వెళ్ళిపోవాలి. వాళ్ళ ప్లేట్లూ గ్లాసులూ వేరే. వాటిని వాళ్ళే కడుక్కోవాలి. కొన్ని చోట్ల నల్లవారికి ప్రవేశం నిషిద్ధం అని ప్రకటనలుండేవి. ఆఖరికి సిటీబస్సులో కూడా వారు బస్సు చివరి భాగంలో మాత్రమే కూర్చోవాలి.

1955
లో మాంట్గామరీ నగరంలో మొదట క్లాడెట్ అనే పదిహేనేళ్ళ బాలిక బస్సులో తన సీటుని వదులుకోక సంచలనం సృష్టించింది. తరవాత కొన్నాళ్ళకి రోసా పార్క్స్ అనే యువతి అదే తిరస్కృతికి అరెస్టయింది. అలా చిన్నగా మొదలయిన తిరస్కారం, సహాయ నిరాకరణం మహా ప్రభంజనమై, ఏడాదికి పైగా నల్లజాతివారు సిటీబస్సుల వాడకాన్ని తిరస్కరించారు. ఇది మాంట్గామరీ బస్ బాయికాట్ అనే పేరిట ఈనాడు చరిత్రపుటలకెక్కింది. సంఘటన కింగ్ని పౌరహక్కుల నాయకునిగా జాతీయ వేదిక మీద నిలబెట్టిందని చెప్పుకోవచ్చు.

1959
లో కింగ్ భారతదేశం వచ్చి గాంధీ కుటుంబ సభ్యులతో కొంత కాలం గడిపారు. అప్పటికే గాంధీ అహింసా సిధ్ధాంతాలని క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేసి ఉన్నా, యాత్ర వల్ల గాంధీ ఆత్మకి మరింత దగ్గరైనట్టు, ఆయన బోధలు తన రాజకీయ చైతన్యంలో అంతర్గత భాగమైనట్లుగా కింగ్ రాసుకున్నారు. దక్షిణ క్రైస్తవ నాయకుల సమితి (Southern Christian Leadership Conference) అనే సంస్థని స్థాపించి అమెరికాలో అనేక దక్షిణ రాష్ట్రాల్లో శాంతియుత అహింసాయుత సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాలు నిర్వహించ సాగారు. అప్పటినించీ 1968లో హత్య చేయబడే వరకూ కింగ్ సమితి అధ్యక్షులుగా కొనసాగారు. గాంధీ ప్రతిపాదించిన అహింస సూత్రాలని అప్పటి అమెరికను చట్టాలకి అన్వయించి ఒక పటిష్ఠమైన కార్యాచరణ ప్రణాళికని రూపొందించడంలో కింగ్ కీలకపాత్ర వహించారు. సహాయ నిరాకరణోద్యమాల ద్వారా తన జాతి వారి దుర్భర దారిద్ర్యాన్ని, అప్పటి చట్త వ్యవస్థ వారి పట్ల చూపుతున్న వ్యవస్థీకృత నిరాదరణని ఉద్యమాల ద్వారా వార్తాపత్రికల్లోనూ టీవీలోనూ ప్రచారం జరిగేట్టు చేశాడు. తొలిసారిగా దేశవ్యాప్తంగా అమెరికను ప్రజలకు తమ తోటి పౌరులైన నల్లజాతి వారు ఎటువంటి ద్రుభరమైన పరిస్థితుల్లో బతుకులీడుస్తున్నారో తెలిసి వచ్చింది. ప్రజాభిప్రాయం వెల్లువెత్తింది. తద్వారా అమెరికను ప్రభుత్వం, నల్లవారికి వోటు హక్కుతో సహా అనేక మౌలిక హక్కుల చట్టాలను చేసి అమలు పరచడం మొదలైంది.

కింగ్ నాయకత్వం వహించిన హక్కుల ఉద్యమాల్లో 1963 లో జరిగిన 'మార్చ్ ఆన్ వాషింగ్టన్" అతి ముఖ్యమైనది. భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమంలో గాంధీ నాయకత్వంలో జరిగిన దండి యాత్రతో పోల్చదగినది. అప్పటికే ప్రభుత్వం ముందు పరిశీలనలో ఉన్న అనేక చట్టాల అమలుపై ఉద్యమం వ్యతిరేకమైన ప్రభావం చూపుతుందనే భయంతో కింగ్ దీనిని మొదట తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. కానీ ఇతర ఉద్యమనాయకులతో చర్చల ఫలితంగా తన అభిప్రాయాన్ని మార్చుకుని, మొదట నిరసనగా వ్యూహరచన జరిగిన ఉద్యమాన్ని వేతనహక్కులకోసం పోరాటంగా తీర్చి దిద్ది తానే నాయకత్వం వహించారు. దేశం నలుమూలల నించీ సుమారు మూడు లక్షలమంది నల్లజాతి వారు రాజధానికి వచ్చి పాల్గొనగా, లింకన్ మెమోరియల్ భవనం మెట్లమీద నిలబడి "నేనొక కలగన్నాను" అంటూ ప్రసంగించారు. దేశవ్యాప్తంగా టీవీలో రేడియోలో ప్రసారమైన ప్రసంగం నల్లవారినే కాక సకల అమెరికనులనూ ఉత్తేజ పరిచింది, యాభయ్యేళ్ళ తరువాత ఈనాటికీ ఆత్మ గౌరవానికీ, హక్కుల పరిరక్షణకూ, సౌహార్ద్రతకూ ప్రతీకగా నిలిచింది.

1968
లో మెంఫిస్ నగరంలో ఒక రేలీలో పాల్గొనేందుకు తయారవుతుండగా ఒక హంతకుడి తుపాకి కాల్పుల్లో, ముప్ఫై తొమ్మిదేళ్ళ వయసులో కింగ్ మరణించారు. ఆయన అకాల మరణానికి సంబంధించిన వివరాలు ఇప్పటికీ మసక తెరల్లో కప్పబడి ఉన్నాయి. ఆయన చాలా కాలం కమ్యూనిస్టులతో కుమ్మక్కై ప్రభుత్వాన్ని సాయుధ పోరాటంతో కూలద్రొయ్యాలని కుట్ర చేసినట్టు ఆరోపణలున్నాయి. వియత్నాం యుద్ధాన్ని నిర్ద్వంద్వంగా వ్యతిరేకించారు. కింగ్ వ్యక్తిత్వం మీద కూడా తరువాతి కాలంలో చాలా ఆరోపణలు వచ్చాయి.

తన అంతిమ యాత్రలో తన తోటివారు తనని ఎలా గుర్తుంచుకావాలని కోరుకుంటున్నారో అయనే రాసుకున్నారొక వ్యాసంలో - "నేనెక్కడ పుట్టాను, ఏయే ఎవార్డులు గెలిచాను అని చెప్పుకోనక్కర్లేదు. నేనంత గొప్పవాణ్ణి, ఇంత గొప్పవాణ్ణి అని పొగడక్కర్లేదు. నేను నా సాటివారి కోసం పాటుబడ్డానని గుర్తుచేసుకుంటే చాలు. నేను నీతికి నిలబడ్డాననీ, న్యాయం కోసం శాంతియుతంగా పోరాడాననీ గుర్తు చేసుకుంటే చాలు."

ఏదేమైనా ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు అమెరికను సామాజిక రాజకీయ చైతన్యం మీద బలమైన ముద్ర వేసిన దార్శనికుడుగా ఉద్యమకారుడుగా కింగ్ చరిత్రలో నిలిచిపోయారు.

నాడు అమెరికను సమాజ స్వరూపం 1960లతో పోలిస్తే చాలా మారింది. నల్లజాతి వారికంటే హిస్పానిక్ జాతివారి సంఖ్య గణనీయంగా పెరుగుతోంది. భారతీయూలతో కలిపి అనేక ఆసియా దేశాలనించి వచ్చిన వలసదారుల సంఖ్య కూడా పెరుగుతోంది. సంఘంలో వివక్ష తొలిగిపోలేదు. ఒక నల్లజాతి వజ్రం అధ్యక్ష పీఠాన్ని అధిరోహించినా, ఇప్పటికీ నల్లజాతి యువకులు అత్యధిక నిష్పత్తిలో అమెరికను జెయిళ్ళలో మగ్గుతున్నారు. గద్దర్ పాట ఒక దాంట్లో చెప్పినట్టు పేదలున్న పల్లెల్లో బాధలెన్నొ ఉన్నాయి. కింగ్ స్వప్నించిన సొహార్ద్ర వాతావరణం, జాతి భేదం లేకుండా ప్రతి పౌరుడూ ఇది నా అమెరికా అని సగర్వంగా చెప్పుకోగల పరిస్థితి ఇంకా చేతికందలేదు.

రోజు మహనీయుణ్ణి తలుచుకోవడం రోజు ఎప్పటికైనా వస్తుందనే ఆశని తిరిగి ప్రజ్వలింపచేసుకోడానికే.

పాలపిట్ట మాసపత్రిక ఫిబ్రవరి 2010 సంచికలో ప్రచురితం