Monday, March 29, 2010

కబుర్లు - మార్చి 29

మొత్తానికి హౌస్ డెమోక్రాట్లు అనుకున్నది సాధించారు. అందుకు అభినందనలు. ఈ రిపబ్లికన్ల గోలేంటో నాకు అర్ధం కాదు. అంత శఠం పట్టి కూర్చోవాల్సినదేమూందో ఈ హెల్తుకేరు బిల్లులో. పైగా ఈ బిల్లుకి వోటేసిన డెమోక్రాట్లందర్నీ పదవీచ్యుతుల్ని చేసేస్తామని వీరంగాలు. కానీ చాలా విచిత్రంగా దేశమంతా కూడా ఈ సమస్య మీద సగానికి సగంగా విడిపోయింది - ఇటీవలి చరిత్రలో ఇంతగా దేశాన్ని విభజించిన ఇష్యూ మరోటి కనబడదు. రానున్న ప్రమాదాన్ని గుర్తించినాడో అన్నట్టు ఒబామా బిల్లు పాసైన తక్షణం అయోవాకి బయల్దేరాడు, అమెరికా ప్రజలకి నచ్చ జెప్పడానికి, ఈ బిల్లు ద్వారా మంచే జరుగుతుందని. ఏదైనా, వచ్చే నవంబర్లో కాంగ్రెసు ఎన్నికలు ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి.

నిన్న రాత్రి పైరేటు డిస్కు మీద లీడరు సినిమా చూశా. సాధారణ సినిమాలకి భిన్నంగా ఉన్నది అనేదొక ప్లస్ పాయింటు. కుర్రాడు చూడ్డానికి బావున్నాడు, డిక్షనూ ఏక్షనూ పర్లేదనిపించాడు - ఇది రెండో ప్లస్ పాయింటు. బ్రహ్మానందం ఇత్యాదుల డోకు కామెడీ, పనీపాటా లేనప్పుడల్లా హీరోహీరోయిన్ల పాటలూ లేవు. హీరో ఎంట్రీ జరిగినప్పుడు ఫెళఫెళార్భాటాలు, ఉరుములు మెరుపులు భూకంపాలేవీ జరక్కుండా, మామూలు మనిషిలాగే నడిచి తెరమీదికొచ్చేశాడు - ఆ అబ్బాయేనే హీరో అని మాయావిడ ఆశ్చర్యపోయింది కూడా. సాధారణంగా సెకండ్ విలన్, మజిల్ మేన్ గూండా లాంటి పాత్రలు వేసే నటుడు (పేరు తెలీదు) ధనంజయ పాత్రలో బాగా చేశాడు. ఇంతకి మించి చెప్పుకోదగినదేమీ కనబళ్ళేదు. సినిమా ఎక్కడా ఇమోషనల్‌గా కానీ, ఇంటలెక్చువల్‌గా కానీ కదిలించలేదు. కథ అంటూ ఏమీ లేకుండా ఉత్తుత్తి అల్లిబిల్లి కబుర్లు నాలుగు కలిపి సినిమా తియ్యడం శేఖరాయికిది రెండోసారి.

అంధ్రజ్యోతివారి నవ్యవీక్లీ జాలప్రవేశం చేసిందిట.

ఉగాది సందర్భంగా పొద్దువారి నిర్వహణలో మేము జరిపిన కావ్యకలాపాలు పొద్దులో ధారావాహికంగా ప్రచురిత మవుతున్నాయి.

కొత్త బ్లాగర్లకి చాలా మందికి పరిచయం ఉండక పోవచ్చు, రానారెగా ప్రసిద్ధుడైన రామనాథరెడ్డి అలనాటి ఆరుద్ర కూనలమ్మ పదాలకి దీటైన గూగులమ్మ పదాలు రాస్తూ వచ్చాడు - సమకాలీన జీవన సంక్షోభాల్నీ, అమెరికాలో ప్రవాస జీవితపు చమత్కారాల్ని కలిపి నంజుకుంటూ. కొత్తవాళ్ళకిది పరిచయం, పాతకాపులకిది నెమరువేత.

అన్నట్టు గత వారంలో శ్రీరామనవమి, సీతారామ కళ్యాణం. పోయినేడాది ఈ సందర్భంగా రాసుకున్న నా భావనలు.

గతవారపు తెలుగు పదాలకి అర్ధాలు


కలికము - కంటికి వేసే మందు. ఏదైనా (లేక ఎవరైనా) కనబడకుండా పోయినప్పుడు కలికం వేసినా కనబట్టల్లేదు అంటారు. ఏదైనా పదార్ధం నిండుకుండి అని చెప్పడానికి కలికంలోకి కూడా లేదు అంటారు, బహుశా కలికం తయారీలో బహు చిన్న మోతాదు దినుసులు వాడతారు కావచ్చు. అంజనం అని ఇంకోటి ఉంది. సాధారణంగా కాటుకకి పర్యాయపదంగా వాడుతారు. మంత్రగాళ్ళు అంజనం వేసి పోయిన వస్తువులు, పశువులు, మనుషుల ఆచూకీ చెబుతుంటారు.

కోటేరు - నాగలిని తిరగేసి కాడికి వేలాడదియ్యడాన్ని కోటేరెయ్యడం అంటారు. కోటేరేసినప్పుడు నాగలి మొన కిందకి తిరిగి, తిన్నగా ముందుకు పొడుచుకొచ్చి ఉంటుంది. ఎవరిదైనా ముక్కు తిన్నగా పొడుగ్గా ఉంటే కోటేరేసిన ముక్కు అంటారు.

మక్కెలు - ఎముకలు. మక్కెలిరగ్గొడతా అనేది సర్వసాధారణమైన బెదిరింపు.

తుక్కు - చెత్త. తుక్కు కింద కొట్టడం అనే వాడుక కూడా ఉంది.

మొగసాల - ముఖశాలకి వికృతి. ఇంటి ముఖద్వారం వద్ద ఉండే చిన్న గది. గుమ్మం దగ్గర గదులు కట్టడం మానేశాక, పైన చూరు దించిన వీధరుగుని కూడా మొగసాల అని వ్యవహరిస్తుంటారు. మొగుణ్ణి కొట్టి మొగసాల కెక్కింది అని సామెత.

Monday, March 22, 2010

కబుర్లు - మార్చి 22

పనుల వత్తిడిలో అస్సలు ఊపిరి సలపకుండా ఉంది అని సాకు చెప్పాలనుంది గానీ అది పూర్తిగా నిజం కాదు. కానీ ఎప్పటికప్పుడు ఏదో ఒక పని పెండింగ్ లో ఉన్నదనే ఊహ అస్తమానం మనసులో మెదుల్తూ స్థిమితంగా ఒక టపానైనా రాయనివ్వకపోవడం మాత్రం నిజం.

ఈ కబుర్లు ఆదివారం ఉదయం రాస్తున్నాను. ఇన్ని నెలలుగా నలుగుతూన్న ఆరోగ్య వ్యవస్థ సవరణ చట్టాన్ని ముక్కీ మూలిగి ఎట్టకేలకి చట్టసభలో వోటుకి తెస్తున్నారీ వేళ. చూడాలి ఏమవుతుందో.

కృష్ణదేవరాయల పంచ శతాబ్ది ఉత్సవం - ట. ఆ కర్నాటాంధ్ర రాయణ్ణి తల్చుకుని నేటి కర్నాటాంధ్ర రాయళ్ళ పోకళ్ళని చూసి దుఃఖ పడుతున్నారు సాక్షి గారు ఆంధ్ర భూమి దినపత్రికలో.

టీవీ9 వాళ్ళు దేవులపల్లికి పట్టిన నీరాజనం రెండు భాగాలు - ఒకటి, రెండు.

కొన్నాళ్ళ కిందట ఒక యువమిత్రుడు అడిగాడు తెలుగు పాఠాలు చెప్పరాదా అని. అంత ఓపిక, తీరిక లేదన్నాను, కానీ బాగా తెలుగు వచ్చిన వాళ్ళు కూడా తరచూ చేసే కొన్ని తప్పులు చూశాక, అప్పుడప్పుడూ ఇక్కడ తెలుగు వాడుకల ప్రస్తావన చేద్దా మనిపించింది.
అంజలి, నివాళి - అంజలి అంటే రెండు చేతులూ జోడించి నమస్కారం చెయ్యడం. నివాళి అంటే హారతివ్వడం. కీర్తిశేషులైన వారిని తలుచుకుంటూ వారి పట్ల తమ గౌరవాన్ని ప్రకటించడానికి, మరణానికి సంతాపం ప్రకటించడానికి ఈ మధ్యన ఈ రెండు పదాలూ ఎక్కువ ఉపయోగిస్తున్నారు. పత్రికల్లో శీర్షికల్లో వాడ్డం, అటుపైన మరణించిన వ్యక్తిని గురించి ప్రముఖులు సందేశాలివ్వడంలో ఈ మాటల వాడుక ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది. దాంతో, ప్రజలందరూ కూడా ఈ మాటలు ఆ సందర్భలో వాడేవి అనేసుకుని అలాగే వినియోగిస్తున్నారు. ఆ సందర్భంలో వాడ్డం తప్పు కాదు, కానీ ఆ మాటలకి అంతకంటే విస్తృతమైన వాడుక ఉన్నదని మనం గురుతుంచుకోవాలి. ముఖ్యంగా నివాళి మంగళప్రదమైనది. దీన్ని చావు సందర్భంలో వాడి వాడి, ఇప్పుడెవరన్నా శుభ సందర్భంలో నివాళి అంటే, ఛా, ఏవిటీ చల్లటి వేళ అలాంటి పాడు మాటలు అని జనాలు ముక్కున వేలేసుకునే స్థితి వస్తుంది. అంతే కాక, కీర్తిశేషుల్ని తలుచుకోవడంలో కూడా ఈ పదాల వాడుక వెర్రి తలలు వేసి అపభ్రంశపు వాడుకలు కొన్నిటిని పుట్టిస్తోంది. నివాళి అంటే సంతాపం ప్రకటించడం అనుకుంటున్నారు జనాలు. మన బ్లాగుల్లోనే చూశానెక్కడో, ఫలాని వారి మరణానికి నివాళి అని రాశారు - మరణానికి నివాళి యేవిటి పిండాకూడు! మొన్న విజయవాడలో ఒక తెలుగు పేపర్లో చూశాను - ఫలాని వారికి అశ్రుతాంజలి అని. ఆ పోయినాయనకి చెవుడు కావాలు అనుకున్నా!

పనిలో పనిగా మీ తెలుగు ఎంత తాజాగా ఉందో పరీక్షించుకోండి - ఈ కింది మాటలకు అర్ధాలు చెప్పండి

కలికము
కోటేరు
మక్కెలు
తుక్కు
మొగసాల

Monday, March 8, 2010

మన తెలుగు పిల్లకాయల ప్రతాపం

నిన్న మా స్థానిక భారతీయ దేవాలయంలో అన్ని వయసుల పిల్లకాయలకీ ఏవేవో సాంస్కృతిక పోటీలు నిర్వహించారు. ఆ దేవాలయంలో చురుగ్గా పాల్గొనే స్నేహితుల ప్రోద్బలంతో నేను కూడా శ్లోకాలు చదివే ఒక పోటీకి న్యాయనిర్ణేతగా వెళ్ళాను.

అందులో వాళ్ళకి ఇచ్చిన అంశం విశ్వనాథాష్టకం లోంచి ఐదు శ్లోకాలు ఎంచి యిచ్చారు. పిల్లకాయలు బానే బట్టీ పెట్టారు. ఉచ్ఛారణ కూడా చాలా మట్టుకి చక్కగానే ఉంది, త అనాల్సిన చోట త అనీ, ద అనాల్సిన చోట ద అనే పలికారు, ట, డ అనకుండా. వొత్తులు కూడా చక్కగా పలికారు.

ముందొక ఇద్దరు పిల్లకాయలు చెప్పి వెళ్ళిన తరవాత మూడో వాడొక ఏడేళ్ల పిల్లగాడొచ్చాడు. వాడి ఇంటి పేరు వింటే ఏదో తెలుగు పేరులా ఉందే అనుకున్నా. సరే, పేర్రాసుకుని కానీవోయ్ అన్నా. అంతే, మనోడు, గుండె నిండా గాలి పీల్చుకుని ఉచ్ఛైస్వరంలో "గంగా తరంగ" అని రాగయుక్తంగా యెత్తుకుని "జటాకలాపంంం" అని రెండు మూడు గమకాలు పీకాడు. నేనులిక్కి పడ్డా. ఎందుకంటే, అప్పటిదాకా వప్పచెప్పిన ఇద్దరు పిల్లకాయలూ మామూలుగా, రాగాలూ యేవీ లేకుండా, సాధారణంగా సంస్కృత శ్లోకాలు చదివే పద్ధతిలో చెప్పి వేళ్ళారు. వీడిలా ఇంకో రెండు శ్లోకాలకి రాగాలు పీకింతర్వాత నాకు వెలిగింది - వార్నీ, అప్పుడెప్పుడో బాలసుబ్రమణ్యం శివస్తుతి అనే పేరిట విడుదల చేసిన రికార్డులో ఈ స్తోత్రం ఈ బాణీలో పాడాడు. మరి ఈ బుడ్డోడి అమంఆ నాన్నానో, లేక సంగీతం టీచరో సుబ్బరంగా ఆ నమూనాలో మనోడికి టరిఫీదు గుప్పేసినట్టున్నారు. ఏదేమైనా, శ్రుతి తప్పకుండా, గమకం చెడకుండా, బాగా పాడాడు పిల్లోడు.

సరే, ఇంకో ఇద్దరు పిల్లలైనాక మళ్ళీ ఇంకో తెలుగు పేరు వినొచ్చింది. ఈ సారి పదేళ్ళ బుడ్డది. ఈమె కూడా బాలు అడుగుజాడలో నడుస్తుందా లేదానని కుతూహలంగా ఎదురు చూశా. నా ఆశ నిరాశ కాలేదు. జమాయించి అందుకుంది .. "గంగా తరంగ" అని. ఈ సారి జటాకలాపం దగ్గర గమకం ఇంకొంచెం ఎక్కువ మెలికలు తిరిగింది, ఇందాకటి బుడ్డోడికంటే మూడేళ్ళు పెద్దది కదా, గమకాలు పీకడంలో నాలుగాకులెక్కువ చదివినట్టుంది. మొత్తానికి ఐదు శ్లోకాలు పూర్తయ్యే సరికి నా చెవుల తుప్పొదిలింది.

ఇంకాసేపటికి మళ్ళి ఇంకో తెలుగు పేరొచ్చింది. ఇది కూడా పదేళ్ళ పిల్ల. నేను గుసగుసగా నా తోటి జడిజితో చెప్పాను. చూస్తూ ఉండండి, ఈ పిల్ల కూడా ఇందాకటి ట్యూనులోనే పాడుతుంది అని. నా జోస్యం వమ్ము కాలేదు.

ఏదైతేనేం, మొత్తానికి డజను మంది పోటీ పడితే, మనోళ్ళు ముగ్గురు బాలు గమకాల్ని తమ గొంతుల్లో పలికించి మన తెలుగోళ్ళ పరువు నిలబెట్టారు.

మీరూ ఆ స్త్రోత్రామృతం రుచి చూడండి, బాలూ గొంతులోనే!

Wednesday, March 3, 2010

ఉగాది జాలకవి సమ్మేళనానికి ఆహ్వానం

తెలుగునాట ఉగాది సందర్భంగా కవిసమ్మేళనాలు జరపడం ఆనవాయితీ.
పొద్దు జాలపత్రికవారి నిర్వహణలో గత రెండు ఉగాదులకీ జాలవేదికపైన ఛందోపద్య కవిసమ్మేళనాలు విజయవంతముగా జరిగినాయి. ఈ సభల నివేదికలు పొద్దు జాలపత్రికలో లభ్యమవుతున్నాయి.

ఇదివరలో జాలవేదిక కున్న పరిమితుల వలన సభాప్రవేశం పాల్గొంటున్న కవుల వరకే కట్టడి చేయాల్సి వచ్చింది. కానీ నివేదిక ప్రచురించిన ప్రతిసారీ పాఠకులు సభలో పాల్గొనడానికి ఉత్సాహం చూపుతూ వచ్చారు. అంచేత ఈ సారి సభలో పదిమంది ప్రేక్షకులను ఆహ్వానించడానికి ఏర్పాటు చేశాము.

వికృతినామ సంవత్సర ఉగాది ఛందోపద్య కవి సమ్మేళనానికి స్వాగతం.
ప్రత్యక్ష జాలసభలో ప్రేక్షకులుగా పాల్గొనే ఆసక్తి కలవారు దయచేసి నాకు మెయిల్ చెయ్యండి.
kottapali at gmail dot com

సభవివరాలు వ్యక్తిగతంగా తెలియజేస్తాను.

కొన్ని ప్రాథమిక విషయాలు, నిబంధనలు:
1. ఇది ఛందో పద్య సభ.
2. ఇది విద్వత్ సభ. దానికి తగిన సభామర్యాద పాటించాలి.
3. ప్రేక్షకులు కూడా సరసమైన సంభాషణ సాగించవచ్చు సందర్భోచితంగా. ఐతే, కవుల పద్యధారకి అడ్డుపడకుండా చూసుకోవాలి.
4. విమర్శ చెయ్యవచ్చు కాని, అది సందర్భోచితంగా, మర్యాదగా ఉండాలి. ఎడతెగని అభిప్రాయాల చర్చలకి ఇది వేదిక కాదు.
5. ఇది బహిరంగ వేదిక కాదు. కవులు, ప్రేక్షకులు కూడా సభానిర్వాహకుల ఆహ్వానం మీద అతిథులుగా హాజరవుతున్నారు.
6. ఇన్ని నియమాలున్నాయని ప్రాణమున్న కట్టెల్లా బిగుసుకుపోవలసిన అవసరం లేదు. సభ ఉద్దేశం పద్యసాహిత్య మేధోమధనంతో ఆనందించడం.

Monday, March 1, 2010

వంగూరి వారి ఉగాది రచనల పోటీకి ఆహ్వానం

వంగూరి ఫౌండేషన్ వారు ఏటా నిర్వహించే ఉగాది తెలుగు రచనల పోటీ.

ఆహ్వాన పత్రిక ఇదిగో