Monday, October 10, 2011

తోట

పోయినేడు కొంచెం నిర్లక్ష్యంగా చేసిన వ్యవసాయం ఉత్సాహం కలిగించే ఫలసాయం ఇవ్వడంతో ఈ సారి కొంచెం పెద్దయెత్తున, మరికొంచెం శ్రద్ధా శ్రమా పెట్టి చేద్దామని నిశ్చయించాను. ఏదీ జూన్నెల దాకా పరిస్థితి వెచ్చబడనిదే. అక్కడికీ నేలని పోయినేడే చదును చేసి ఉంచాను కాబట్టి వెచ్చబడంగానే నాట్లు వెయ్యడమే. ఈసారి టొమేటోల్ని వెరైటీగా తలకిందుల ప్లాంటర్స్‌లో వేలాడ దీశాను. ఇదెలా వస్తుందో చూద్దామని కుతూహలం కొంతైతే, అసలే ఉన్న నేల కొంచెమే గదా, టొమేటోలొ ఖాళీ చేసిన జాగాలో వేరే మొక్కలు వెయ్యొచ్చుగదాని స్థలపీనాసిత్వం కొంత. నేలలో - వంగ, బెండ, మిరప, యెల్లో స్క్వాష్, జుకీనీ (ఇవన్నీ మొక్కలు కొన్నాను), గోంగూర, దోస, బీర, బటాణీ, చిక్కుడు, చుక్కకూర, తోటకూర (ఇవన్నీ విత్తులు నేరుగా నేలలో నాటినవి).





గోంగూర చాలా నిరాశ పరిచింది. ఎన్నో విత్తనాలు నాతితే అరడజను మొక్కలు కూడా పైకి రాలేదు, బహుశా పాత విత్తనాలు అవడం వలన కావచ్చు. ఐనా అడపాదడపా పప్పుకి సరపడా కాస్తూనే ఉన్నది. వంగ మొక్కలు బాగా యేపుగా ఎదిగాయి, మొదటి తడవ బగా కాశాయి కూడా. ఆ తొలితొందర చల్లబడ్డాక, పూతలు కాపులూ కూడ చల్లబడిపోయాయి - వారానికో రెండు కాయలు కాస్తూ వచ్చాయి. బెండ అసలు మరీ జోకు. ఉన్నవే నాలుగు మొక్కలు - ఒక్కొక్కటీ ఒక్క సారికి ఒక్క కాయతప్ప కాయను అని ఒట్టు పెట్టుకుని మరీ పుట్టినట్టున్నాయి. నాలుగేసి బెండకాయల్ని ఏమి చేసుకోవాలి? యెల్లో స్క్వాషు, జుకినీ, చెరొక మొక్కే అయినా బాగా కాశాయి. వీటి మీద ఎప్పుడైనా మినిమం గేరెంటీ - నీళ్ళు పోస్తే చాలు, కల్పవృక్షంలాగా కాస్తూనే ఉంటాయి. 



గోంగూరలాగానే బాగా నిరాశపరిచింది టొమేటో. త్రిశంకుస్వర్గంలాగా తలకిందులుగా వేలాడదిశ్తావా, హన్నా అని బిగదీసుక్కూర్చున్నాయి. మొత్తం సీజన్‌కీ కిలో కూడ రాలేదు!  వచ్చే యేడు త్రిశంకు కేన్సిల్.

బటాణీలనీ చిక్కుళ్ళనీ ఇంకా పిందెలు వేస్తున్న సమయంలోనే లేళ్ళు సుబ్బరంగా తినేశాయి. వాటికి చుక్కకూర నచ్చలేదు కామాలు. ఆకుల్ని ముట్టుకోలేదు గాని ఆకుమడి ముందుకి ఉండడంతో తొక్కి తొక్కి పెట్టాయి. తోటకూర సీజనంతా విరివిగా కాస్తూనే ఉన్నది. మిరప మొక్కల్తో ఇంకో జోకు. నేను కొన్నప్పుడు అవన్నీ రకరకాల బెల్ పెప్పర్లు (కేప్సికం) అనుకున్నా. తీరా ఒక్క మొక్క మాత్రం మామూలు గ్రీన్ బెల్ పెప్పర్. మిగతావన్నీ హంగేరియన్ పెప్పర్ అనే ఒకే రకం. అవన్నీ విరివిగా కాశాయి. సీజన్ మొత్తం జుకినీ లాగానే ఇవికూడ విరివిగా కాస్తూనే ఉన్నాయి. ఏం చేసుకోవాలో తెలియక అత్తయ్యగారు వీటితో రకరకాల కాయల కాంబినేషన్‌లో కూరలు కనిపెట్టారు. ఇంక దోసపాదులు. పెరగడం మాత్రం కనులపండువుగా పెరిగాయి చిలవలు పలవలుగా సాగి. కానీ సెప్టెంబరు నెల మధ్య దాకా అసలు ఎక్కడా మొగ్గ కూడా కనబళ్ళేదు. నెలాఖరుకి కొన్ని కాయలు కాశాయి. ఇంతలో అకస్మాత్తుగా చలి వచ్చేసింది. ఇంకేముంది, అయిపోయింది అనుకున్నా.




అమ్మా అప్పుడే మిమ్మల్ని చలికౌగిళ్ళకి ఒదిలేస్తానా అని భానుడూ కళ్ళెర్రజేశాడు. దాంతో మళ్ళీ గత పదిరోజులుగా పగలు 70 - 80 మధ్యలో ఊగిసలాడుతున్నది ఉష్ణోగ్రత. పాపం మొక్కలు కంఫ్యూజన్‌లో పడ్డాయి. చాలా మొక్కలు చేతులెత్తేశాయి, కానీ దోసపాదులూ, వంగ మొక్కలూ, మిరపమొక్కలూ పూర్తిగా ఆశ వొదులుకో లేకుండా ఉన్నాయి. ఇంకా తలా ఒక కిలో కాయలు ఇస్తాయేమో! చూద్దాం. 

ఏదేమైనా మనచేత్తో మనం పండించుకున్న తాజా కూరల రుచే వేరు. 

Friday, October 7, 2011

త్రిపురతో ఓ సాయంత్రం

ఇంచుమించు పదేళ్ళ కిందటి సంగతి.

విశాఖపట్టణంలో ఒక వారంరోజులున్నాను. పెద్దగా పనేమీ లేదు. అందుకని రచయితలనీ, కవులనీ వెతికి వెతికి పట్టుకుని వెళ్ళి కలిసి ముచ్చటించడం ఓ హాబీగా ఉండేది.

ఒక పూట హైదరాబాదులో ఉన్న ఒక రచయిత మిత్రునితో మాట్లాడుతూ విశాఖలో ఉన్నానని చెప్తే (అతనికి నా హాబీ గురించి తెలుసు) త్రిపురగారిని కలిశారా అని అడిగారు. లేదు, ఆయన అక్కడెక్కడో అస్సాం వేపున కదా ఉండేది అన్నాను. లేదు లేదు రిటైరయినాక విశాఖ వచ్చేశారు అనిచెప్పి ఫోన్నెంబరు ఇచ్చారు.

అప్పటికి త్రిపుర రచనలు, ముఖ్యంగా కవిత్వం, కొంత చదివున్నా.కానీ ఏదీ పెద్దగా గుర్తు లేదు. ఆయన శైలి చాలా విలక్షణంగా ఉంటుందని మాత్రం గుర్తు.

కాల్ చేశా. ఆయనే ఎత్తారు. నేను ఫలానా అండీ అని ప్రవర చెప్పుకున్నా. ఐతే ఏంటి అన్నట్టు కళ్ళెగరేశారు, ఫోనులోనే. మిమ్మల్ని కలవాలి అన్నా. ఇవ్వాళ్ళ కుదరదు, ఎవరో బంధువులొస్తున్నారు. కావాలంటే రేపు రా, సాయంత్రం ఆరింటికి, ఒక అరగంట మాట్లాడుకోవచ్చు అన్నారు.

అయ్యబాబోయ్, ఈయన పద్ధతి నిర్మొహమాటమే కాదు, చాలా నిక్కచ్చి అల్లే ఉన్నదే అనుకున్నా. ఐనా, బొక్కిందే దక్కుడని మర్నాడు టంచనుగా సాయంత్రం ఆరింటికి వారి ఫ్లాటు ద్వారం ముందు నిలబడ్డాను. ఆయనే తలుపు తెరిచి లోపలికి ఆహ్వానించారు. సుమారు ఐదడుగుల ఆరంగుళాల ఎత్తు. వయసుతో కాస్త బొజ్జ వచ్చిందిగానీ పల్చటి శరీరం. బట్టతల, నెరిసిన పిల్లిగడ్డం (గోటీ), పదునైన చూపులు. నాకేసి కొంచెం అనుమానంగానే చూస్తూ సోఫాలో కూర్చోమన్నారు. మెల్లగా కబుర్లు మొదలెట్టాం. ఏం మాట్లాడుకున్నామో నాకిప్పుడు స్పష్టంగా గుర్తులేదు - కానీ తెలుగు సాహిత్యాన్ని గురించి, ఆయన రచనల్ని గురించి మాత్రం కాదు. బహుశా నా అమెరికా అనుభవాలని గురించీ ఆయన ఉద్యాగాలు చేసిన వివిధ ప్రదేశాల అనుభవాలని గురించీ కావచ్చు. వారి శ్రీమతి భాగ్యలక్ష్మి గారు కూడా మంచి పండితురాలు. ఈశాన్య రాష్ట్రాల్లో చాలాకాలం ఉండడంతో బెంగాలీ బాగా నేర్చుకున్నారు. కొన్ని బెంగాలీ సమకాలీన కథల్ని తెలుగులోకి అనువదించారావిడ. ఆవిడ కూడా మాతో వచ్చి కూర్చున్నారు. త్రిపురగారికి కారా కిళ్ళి అలవాటు, కారా మాస్టారికి లాగానే. గంటకో కొత్త కిళ్ళీ దవడలో బిగిస్తూ ఉంటారు. కానీ కారా మాస్టారూ ఈయనా మిగతా అన్ని విషయాల్లోనూ ఉత్తర - దక్షిణ ధృవాలు అనుకోవచ్చు.

నాకు త్రిపురగారు ఇచ్చిన సమయం అరగంటే అయితే ఆయన గంటకోసారి కొత్త కిళ్ళీ బిగిస్తారని నాకెలా తెలుసా అని మీకు సందేహం వచ్చింది - నాకు తెలుసు మీరు చాలా సూక్ష్మబుద్ధి కలవారని.
అదే చెప్పవస్తున్నా. మొదట అరగంట చాల్లే అని మొదలయిన సమావేశం అలా హాయి హాయిగా కొనసాగి, ఎనిమిది దాటింతరవాత, ఎలాగా భోజనాల వేళయింది, భోంచేసి వెళ్దువులే అని ఆపేశారు భార్యాభర్తలిద్దరూ. కాదనలేక పోయాను. నేను బయటపడేప్పటికి పది!
ఏం మాట్లాడుకున్నామో గుర్తు లేదు, కానీ ఎప్పటికి మరిచిపోలేని సాయంత్రాల్లో ఒకటి అది.

త్రిపుర కథలు చాలా కాలంగా ప్రింటులో లేవు.
కినిగె ఇప్పుడు అందుబాటులోకి తెచ్చింది ఈ పుస్తకంగా. మీకోసం!

Tuesday, October 4, 2011

The Submission, a novel by Amy Waldman

What a beautifully written novel!
Haven't had such satisfying reading experience in some time.

9/11 - Terrorist attacks in the US - The twin towers of World Trade Center collapsed - thousands of people perished.
Two years later, a memorial has been commissioned - designs were invited from independent architects through anonymous competition.
A jury of artists, art historians and critics is convened under the chairmanship of a retired banker.
There is only one person unconnected with art on the jury - her husband died in the tower collapse - as such, she is the voice and conscience of the "Families" - She is the incredibly beautiful Claire Burwell.
And she picked the Garden as the winner among the designs. She used her charm and wit to rally all the jury members to see it through her eyes, and almost gets a unanimous verdict on it.

And then they find out - the design was submitted by a young architect by name Mohammad Khan. Interestingly enough, he is the son of middle class, professional liberal Indian muslim parents who had migrated to the USA.

From the point of this revelation, Ms. Waldman takes us on a nuanced richly textured exploration of multiple viewpoints, cultures and psyches for the next 250 odd pages. Along the way, she poses some interesting questions about values - cultural and religious; about democracy, what it represents; about rights and freedoms and duties and responsibilities; and finally about self - what do I see myself as? What do I see when I look in the mirror? Am I comfortable with what this person really is? Race, ethnicity, religion, nationality, gender, class - every facet of a person's identity is put under a microscope for the reader to view it with utmost clarity.

That is not to say the novel delves only Jungian archetypes and psyche-babble. Ms. Waldman is as skillful in letting her characters develop without interference as she is in that neat turn of phrase and elegant use of the English language.

Three thumbs up!

Monday, October 3, 2011

తెలుగు పాఠం - నుడికారం

ఈ వారం కొత్తగా నేను చెప్పే పాఠం లేదుగానీ, రానారె అని పిలువబడే యర్రపురెడ్డి రామనాథ రెడ్డి తెలుగు నుడికారాన్ని గురించి చాన్నాళ్ళ కిందట రెండు చక్కటి వ్యాసాలు రాశారు పొద్దు జాలపత్రికలో. కొత్త పాఠకులకి ఒకసారి ఈ టపాల్ని పరిచయం చేస్తే బాగుంటుందనిపించింది.

మొదటి టపా
రెండవ టపా

గతవారం పదాలకి అర్ధాలు:

కాటు = కరచు (పాముకాటు). కన్నుకాటు తిన్నదిగా అని వాడాడు మాటలమాంత్రికుడు ఎంతఘాటు ప్రేమయో పాటలో
కొన్ని ప్రాంతాల్లో మాడినది, గిన్నె అడుగంటినది అన్న అర్ధంలో కూడా వాడుతారు. ఉదా. పాలు కాటెక్కినాయి, కాటువాసన వస్తున్నాయి

పోటు = పొడుచుట (కత్తి పోటు, బల్లెపు పోటు), సముద్రపు పొంగు (ఆటు - పోటు)
రక్తపోటు సముద్రపు పోటు వంటి వాడుకయేమో అనిపిస్తున్నది
తలనెప్పిని తలపోటు అంటారు కొందరు - అది బహుశా నొప్పి పొడుస్తున్నట్టుగా రావడం వలననేమో.

నాటు = గుచ్చుట (శ్రీకృష్ణుని బోధనలు అర్జుని మనసులో నాటుకున్నాయి. అర్జునుని బాణాలు భీష్ముని శరీరమంతా నాటుకున్నాయి)
విశేషణంగా పల్లె ప్రాంతానికి సంబంధించినది అర్ధంలో నాటుకోడి, నాటువైద్యుడు, నాటుమందు వంటి వాడుకలు ఉన్నాయి.

మాటు = దాగి ఉండే చోటు; వేటగాడు పులికోసం మాటు వేశాడు.
చాటుగా పొదరింటి మాటుగా ఉన్నాను అని రాశారు సినారె ఏకవీర పాటలో
కంచు, రాగి, ఇత్తడి గిన్నెలకి తగరంతో పెట్టే అతుకుని మాటు వెయ్యడం అంటారు.
తడవ, సారి అనడానికి - ఈ మాటు, మరోమాటు - అంటారు. ఇది ఈ మారు, మరోమారు అనే వాడుకకి రూపాంతరంగా వచ్చిందని నేననుకుంటున్నాను.

చేటు = ఉపద్రవం, నాశనం
పేదవాని కోపం పెదవికి చేటు అని సామెత


ఈ కింది పదాలకి అర్ధం చెప్పండి, నిఘంటువులు చూడకుండా, జాలంలో వెతక్కుండా

కొదవ
కుదువ
చెలువ
నలువ
వెల్లువ