Monday, January 14, 2008

An Appeal

I wrote about Rachna and her work in Bhopal in a pervious post.

The Bhopal survivors team of 150 people is undertaking another padayatra from Bhopal to Delhi - a trek of more than 800 km expected to take for 33 days. They need your help in terms of procuring some basic needs for the journey such as food, water and footwear. The total estimated cost of procuring these needs is about Rs. 2.5 lakhs.

Please help if you can.

If you are in the US, send a check of $25 or more, payable to Rachna Dhingra, with a separate note saying the check should be deposited in account no. 27837.
Mail it to
University of Michigan Credit Union
333, East William
Ann Arbor, MI-48104

If you are in India you could transfer money in the following account
Name of Bank: State Bank of India
Branch: Hamidia Road, Bhopal
Account No: 10471078067
Name of the Account Holder: Rachna Dhingra


Thank you!

Tuesday, January 8, 2008

మూడు మేరువులు

ఇరవై నాలుగ్గంటల్లో మూడు సార్లు మేరు సమాన ధీరుని సాక్షాత్కారం భలే విచిత్రంగా జరిగింది.

మాయామాళవ గౌళ రాగం, ఆది తాళం, త్యాగరాజ కృతి
మేరు సమాన ధీర, వరద, రఘు
వీర, జూతము రారే, మహా .. మేరు సమాన

సార సార వయ్యారపు నడలును
నీరద కాంతిని నీ ఠీవినీ .. మేరు సమాన

అలకల ముద్దును, తిలకపు తీరును
తళుకు చెక్కిళ్ళచే తనరు నెమ్మోమును
గళమున శోభిల్లు కనక భూషణములు
దళిత దుర్మానవ, త్యాగరాజార్చిత .. మేరు సమాన

తన ఇష్టదైవమైన శ్రీరాముని సౌందర్యాన్ని వర్ణించే కృతుల్లో త్యాగరాజు పరవశంతో ఒళ్ళు మరిచిపోతాడేమో ననిపిస్తుంది. ఇటువంటి పరవశమే నను పాలింప (మోహన), బాల కనక మయ చేల (అఠాణా), అలక లల్ల లాడగ (మధ్యమావతి) వంటి కృతుల్లోనూ కనిపిస్తుంది. అవును మరి, ఆయన మనోనేత్రానికి విందు చేస్తున్నది సాక్షాత్తూ శ్రీరామచంద్రుడే. ఆహా! ఏమి ఆ మహానుభావుని వీర శృంగార రూపము? ఎటువంటి ఉపమానాలు, ఉత్ప్రేక్షలు సరిపోతాయి ఆ రూపాన్ని వర్ణించడనికి? మేరు సమాన ధీరుడు, ఆపన్నులకు వరదుడు, రఘు వీరుడు, నీల మేఘ శ్యాముడు .. ఆ నడకలో వయ్యారమేవిటి, ఆ ముంగురుల ముద్దేవిటి, తిలకం తీర్చిన తీరేవిటి, జోడద్దాల్లా మెరిసిపోతున్న చెక్కిళ్ళ తళుకేవిటి, ఆ ఆభరణల మెరుపులేవిటి .. అబ్బబ్బ .. చెప్పనలవి గాదనుకో. పోనీ ఇంత అందంగా ముద్దుగా ఉన్నాడంటే బాలుడనో, ఆడంగి వాడనో అనుకునేవు, పొరబాటు సుమా! దుర్మానవుల్ని దండించిన వాడు, త్యాగరాజార్చితుడు, ఈ మేరు సమాన ధీరుడు! వొట్టి మాటలేం సరిపోతాయి ఆ సౌందర్యాన్ని చెప్పేందుకు? అక్కడే ఉంది త్యాగరాజు కృతుల్లో తమాషా అంతా .. మాటల్లో చెబుతున్నదాని ఫలితాన్ని వెయ్యింతలు అతిశయింప చేస్తూ స్వర గతుల శిఖరాలమీది కెక్కించి, సంగతుల జలపాతాల్లోకి దూకించి, మూర్చనల సెలయేళ్ళ వెంబడి పరిగెత్తించి మనసుని ఒక్ఖ ఊపు ఊపేస్తాడు. చివరికి మనం చేతులెత్తి దణ్ణం పెట్టి
"స్వామీ, అర్ధమైంది, మీరేం వర్ణిస్తున్నారో మాకు అర్ధమైంది" అనేలా చేస్తాడు.

మాయామాళవగౌళలో ఒక సన్నటి విషాదపు జీర ఉంటుంది. కానీ ఆ విషాదపు ఛాయ ఈ కృతిలో ఎక్కడా లేశమాత్రం కూడా వినిపించదు. అంతా సౌందర్యమే, అంతా ఆనందమే. బాల కనకమయ చేల కృతిలో కీర్తిస్తున్నది బాల రాముణ్ణి .. అందుకే ఆ కృతిలో ఒక కుర్రతనపు ఉత్సాహం గంతులు వేస్తుంటుంది. తానెంతగానో ఎదురు చూడగా, వేడుకోగా తన దేవుడు కరుణించి కనిపించాడే అన్న ఒక తత్తరపాటు కనబడి, కరిగి నీరైపోతున్న భక్తుడి గొంతు వినిపిస్తుంది ననుపాలింప కృతిలో. ఈ కృతిలో అటువంటి మనోవికారాలేమీ లేవు. ఎదురుగా ఉన్నది మేరు సమాన ధీరుడైన రాముడు. మేరు పర్వతం పర్వతాలన్నిటిలోకీ ఎత్తైనదీ, పెద్దదీ, పవిత్రమైనది కూడా. పల్లవిలోనే ఆ మేరువుని తలుచుకుంటూ, మళ్ళీ మళ్ళీ ఆ ధీరత్వాన్ని మననం చేసుకుంటూ త్యాగయ్య పాట పొడుగునా ఒక ఉదాత్త గంభీర భావాన్ని పలికిస్తాడు. ఎవరెస్ట్ శిఖరాన్ని కానీ, కైలాస శిఖరాన్ని కానీ దర్శించిన వారికి కలిగే అనుభూతి కలిగిస్తాడు.

నిన్న పొద్దున ఆఫీసులో ఏవో ఇంజనీరింగు డ్రాయింగులతో కుస్తీ పడుతున్నాను. చేతికి దొరికిన కేసెట్టొకటి (నా దగ్గరున్న భారతీయ సంగీతమంతా ఇంకా కేసెట్ టేపుల్లోనే ఉంది) వాక్ మేన్‌లో తగిలించి వింటున్నాను. ఎప్పుడో 1995లో క్లీవ్‌లాండ్లో ఆరాధనోత్సవ సందర్భంలో హైదరాబాదు సోదరులు (డి. రాఘవాచారి, డి. శేషాచారి) చేసిన కచేరి. హాలులో చేతులో వాక్‌మేన్ రికార్డరుతో స్పీకరు ముందు కదలకుండా కూర్చుని నేనే రికార్డు చేసుకున్నానది. మూడో పాటగా కొద్ది పాటి ఆలాపనతో పాడారు. ఈ సోదరులతో పెద్ద తలకాయనొప్పి ఇన్నాళ్ళైనా వాళ్ళకి సాహిత్యం నోటికి రాకపోవడం .. పుస్తకం చూస్తూ పాడ్డంలో పల్లవిలోనూ అనుపల్లవిలోనూ పడవలసిన నాలుగు సంగతులు ఎగిరిపోయినై. ఏదో, పాడేశాం అన్నట్టు ముగించారు.

ఇంతలో మా అక్కయ్య చాట్‌లోకి వచ్చింది. ఏం చేస్తున్నావే అంటే చెన్నై సంగీత సభల కచేరీలు వింటున్నానంది. ఈవిడ హాయిగా ఉద్యోగానికి శలవ పెట్టేసి చెన్నైలో మకాం వేసింది కాబోలునని నాకు ఒక్క క్షణం భలే అసూయ కలిగింది. ఇంతలో అసలు విషయం చల్లగా చెప్పింది - ఎవరో పుణ్యాత్ములు ఈ సీజనులో జరిగిన కచ్చేరిలు చాలా వాటిని తమ గూట్లో పెట్టారని, తను (మా అక్క) ఊరు కదలకుండానే హాయిగా అన్నీ వింటోందని.

సంగీతప్రియ నిర్వాహకులకు ఆ సరస్వతీ కటాక్షం సంపూర్ణంగా కలుగుగాక అని మనసులో అనుకుని చాట్ కట్టేసి ఆ గూడు తెరిచాను. మా అక్క రికమెండేషను మీద మొదట TNS కృష్ణ కచేరీ నొక్కాను. ఈ పిల్లగాడు ప్రముఖ విద్వాంసులు, పద్మభూషణ బిరుదాంకితులు శ్రీ మదురై టి ఎన్ శేషగోపాలన్ గారి కుమారుడు. మిత్రులెవరో చెప్పారు IIM alumnus అని. ఎంత చక్కగా పాడాడో! ఆ ఎత్తుగడ, మెరుపుల్లాంటి భృగాలు గుప్పించడం, ఆ పద్ధతంతా అచ్చంగా వాళ్ళ నాన్న పోలికే. ఈ సభలో ఆయనకూడా ఉండి ఉంటే తప్పకుండా ఆ తండ్రి "పుత్రోత్సాహము" అనుభవించే ఉంటారు. ఉచ్చారణ కూడా చక్కగా స్పష్టంగా ఉంది. ఎటొచ్చీ తండ్రి బాణీని, కొండొకచో గొంతుని కూడా గుడ్డిగా అనుసరించడం కాక, త్వరలో తన స్వంత స్వరాన్ని అభివృద్ధి చేసుకుంటే మంచి గాయకుడిగా రాణిస్తాడు. ఆ వయసులో తండ్రి చేసినట్టే గొంతు వాడకంలో కొంత నిర్లక్ష్యం కనిపిస్తోంది. దాన్ని కాస్త కంట్రోల్లో పెట్టుకోవాలి, లేకపోతే అన్యాయంగా అపస్వరాల పాలవుతాడు. అవన్నీ సరే గానీ ఈ పాట మాత్రం భలే గొప్పగా పాడాడు.

మూడోది నా అభిమాన గాయకుడు సంజయ్ సుబ్రహ్మణ్యనం KSGSలో చేసిన కచేరి. విపులమైన ఆలాపనతో ముఖ్యాంశంగా పాడాడు. ఈయనకి కొంచెం మాటలు తేల్చేసే అలవాటుంది, కానీ నా అభిమాన గాయకుడు కదా, అందుకని క్షమించేశా!

తాజాకలం: ఇప్పుడే తెలిసిన వార్త. శ్రీ శేషగోపాలన్ గారికి చెన్నై మ్యూజిక్ ఎకాడెమీ వారు ఈ సంవత్సరం సంగీతకళానిధి బిరుదు అందించారట. కర్ణాటక సంగీత విద్వాంసులకి ఇది భారత రత్న కంటే అరుదైన, విలువైన సత్కారం. బిరుదు స్వీకరిస్తున్న శేషగోపాలన్ గారిని ఈ వారపు సరస్వతీపుత్రులు చిత్రంలో చూడవచ్చు.

Monday, January 7, 2008

అనుకోని అతిథులు

ఈ మధ్య మా కార్యాలయానికి అనుకోని అతిథులు వచ్చారు.
నాలుక్కాళ్ళ మీద నడుస్తూ ఇదే వయ్యారమన్నారు.
అదేమంటే కళ్ళింతంత చేసుకుని చూశారు.
ఆతిధ్యం స్వీకరించమని అర్ధిస్తే పచ్చగడ్డే పదివేలు, చాలు పొమ్మన్నారు.






నేను పని చేసే ఫేనుక్ రొబాటిక్స్ సంస్థ వ్యవస్థాపకులకి ప్రకృతి ఆరాధన అంటే చాలా ఇష్టమట. జపాన్ లో వారి ప్రధాన కార్యాలయం ఫ్యూజీ పర్వత పాదతలం దగ్గర ఉంటుంది. చాలా కిటికీల్లోంచి పర్వతం కనిపిస్తూ ఉంటుందిట. ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వారి కార్యాలయాలన్నీ ప్రకృతికి దగ్గరగా, ఆహ్లాదకరమైన ప్రదేశాల్లో నిర్మించాలని వారి ఆదేశమట.

మా కార్యాలయ భవనం, పైనుంచి చూస్తే అర్ధచంద్రాకృతిలో ఉంటుంది. ముందు నుంచి చూస్తే మామూలు ఆఫీసు భవనం లాగానే ఉంటుండి. లోపలికి ప్రవేశించాక అర్ధచంద్రాకృతి వెంబడి సుమారు ఐదొందల గజాల పొడవున సాగే నడవా .. అవతలి పక్క గోడకి బదులు నిలువెత్తు అద్దాలు నడవా పొడుగునా .. ఆ అద్దాల్లోంచి కనపడే ఒక సన్నటి సెలయేరు, ఒక బుల్లి అడవి. ఆ అడవి లోంచి లేళ్ళు మా కంపెనీ లాన్‌లో గడ్డి నమలడానికి అప్పుడప్పుడూ వస్తూ ఉంటాయి. ఒకసారి నేను కొంత దూరం నించి ఎర్రనక్క (red fox) నొకదాన్ని కూడా చూశాను.

Sunday, January 6, 2008

మనసు నిన్నే తలంచు .. కురవనీలే మంచు

సూచన: ఈ రెండు విడియోల్లోని పాట వింటూ ఈ టపా చదవండి.


విన్నీ ద పూ


క్రానికల్స్ ఆఫ్ నార్నియా
*** *** *** *** ***

మా ఊళ్ళో మంచు పడింది.

పాత సంవత్సరం వీడ్కోలు తీసుకుంటూ ఉండగా, కొత్త సంవత్సరం ఇంకా అప్పుడే వాకిట్లో అడుగు పెడుతోందో లేదో ..

సరిగ్గా ఆ సంధి సమయంలో మంచు పడింది.

ఆ పడటం కాస్తా కూస్తా కాదు, ఏకంగా ఒక అడుగు దాకా పడింది.

చలికాలం మొదలైన దగ్గిర్నించీ ఎప్పుడు మంచు పడుతుందో అని కొంత భయంతోనూ, ఒకింత ఆసక్తితోనూ ఎదురు చూస్తుండటం మామూలే. "వైట్ క్రిస్మస్" కావాలని చాలా మంది కోరుకుంటారు. మా ఊళ్ళో మరీ ఎక్కువగా పడదు .. ఒక చలి సీజనుకి రెండు మూడు సార్లు భారీగా .. అంటే ఆరంగుళాలకి మించిన పరిమాణంలో పడితే గొప్ప. సాధారణంగా చలికాలం మొదటి వారాల్లో ఏదో ముగ్గుపొడి జల్లినట్టు అరంగుళం అంగుళం పడుతుంది. అది అందంగా ఉండదు సరిగదా, పరమ చికాకుగా ఉంటుంది.

ఈ దేశానికి వచ్చిన కొత్తల్లో మంచు పడటం చాలా ఆశ్చర కరంగానూ, కొంత అయోమయంగానూ ఉండేది నాకు. మామూలు రోజుల్లో వాన కురుస్తుంది. చలికాలం వచ్చినప్పుడు ఆ వానే మంచుగా కురుస్తుంది అనుకునే వాణ్ణి. అది నిజం కాదని నెమ్మది మీద తెలిసింది. మంచు కురవడానికి చాలా తతంగమే జరగాలి. ఒక్కోసారి వాన బిందువులు గడ్డ కట్టేసి ఐసుముక్కల వాన కురుస్తుంది. ఒక్కోసారి నీటివాన, గడ్డకట్టిన వాన కలిసి కురుస్తుంది - ఇది అన్నిటికంటే మోస్ట్ డేంజరస్! అనేక వాతావరణ పరిస్థితులు అనుకూలిస్తేనే గాని మంచు కురవదు. మంచుగా కురిసినప్పుడు కూడా ఒకసారి టాల్కం పౌడరు చల్లినట్టు పొడిగా కురుస్తుంది. మరోసారి ఏదో తెల్లటి పక్షి ఈకల్లాంటి మంచు తునకలుగా రేకలుగా గాలిలో తేలియాడుతూ కురుస్తుంది.

ఐతే .. ఈ కొత్త సంవత్సరం పడ్డ మంచు అలా రాలేదు. మహా ఆర్భాటంగా మేళ తాళాల్తో వచ్చింది. ఉధృతంగా ఉరకలు వేస్తూ వచ్చింది. గాలి ఈలలు కేకల్తో కదన కాహళలు మోగిస్తూన్నట్టు వచ్చింది. నూత్నసంవత్సరాహ్వాన వేడుకలనించి ఇంటికి తిరిగి వస్తున్నాం. హైవే మీద ముందున్న కారు ఎర్రలైటు తప్ప కళ్ళముందు ఏవీ కనిపించదు. అంత దట్టంగా మంచు తెరలు. కారు అద్దం మీద మంచు తునకల దాడిని ఎదుర్కునేందుకు వైపర్లు అటూ ఇటూ అల్లల్లాడిపోతున్నై. తిన్నగా రోడ్డుమీద లైన్ల మధ్యలో పరిగెత్తాల్సిన కారు అకస్మాత్తుగా మందు కొట్టేసి స్కేటింగ్ చెయ్యాలని మారాం చేస్తోంది. ఎట్లాగొట్లా కారుని బుజ్జగించి ప్రాణాలు అరచేత బట్టుకుని ఇంటికొచ్చి పడ్డాం.

ఇహ రాత్రంతా ఇంటికప్పు ఎగిరిపోతుందేమోనన్న లెవెల్లో గాలి వేసే వీరంగాలు. సిక్స్ ట్రాక్ స్టీరియోఫోనిక్ సౌండ్ తో తగిన నేపథ్య సంగీతం. అలా ఎప్పటికో మొత్తానికి నిద్రపోయాం. పొద్దున ఏ ఎనిమిదింటికో మెలకువ వచ్చింది. లేచి, తెరలొత్తిగించి కిటికీలోంచి బయటికి తొంగి చూస్తే .. కనుచూపు మేర .. కనబడే ప్రతి తలం మీదా .. తెల్లటి మంచు .. వొత్తుగా మెత్తగా .. బూరుగదూదిలా .. వెనిల్లా ఐస్క్రీంలా .. తెల్లటి పీచుమిఠాయిలా ..

రాత్రంతా అరిచి ఏడిచి రాద్ధాంతం చేసి ఇల్లు టాపు లేపేసి తాను పడుకోక ఇతరుల్ని పడుకోనీయక గోల చేసిన పాపాయి .. తెల్లారు జామున అమ్మ పక్కలో నోట్లో వేలేసుకుని అమ్మ పక్కలో వెచ్చగా బజ్జున్నట్టు .. తెల్ల దుప్పటీ కప్పేసుకున్న ప్రకృతి .. బద్ధకంగా నాకేసి అరకన్ను తెరిచి .. అబ్బా, ఎందుకూ ఇప్పుడే లేచి కూర్చున్నావ్? అసలే రాత్రంతా నిద్దర్లేదు. ఇంకాసేప్పడుకో! అనేసి అమాయకంగా కళ్ళు మూసేసుకుంది.